Love of God of diefstal?

Op 9 november j.l. heb ik lang in de rij gestaan bij het Rijkmuseum voor het bezichtigen van 'The love of God'. De platina replica van een menselijke schedel met meer dan achtduizend diamanten van de Britse kunstenaar Damien Hirst. Ik wil hier niet mijn mening geven over het kunstwerk, daar is al genoeg over geschreven.

In deze webcolumn wil ik het hebben over het feit dat Damian Hirst is beschuldigd van plagiaat door een oude maat, John Lekay. Hij heeft in 1993 ook een schedel gemaakt, bezet met kristallen. Damien Hirst zou zijn idee gepikt hebben. In een interview vertelde hij dat hij het als een stomp in de maag ervoer toen hij hoorde dat Hirst met de diamanten schedel bezig was. Toen hij de schedel zag was hij geschokt, hij meende hij dat een deel van hem in het stuk zat. Kortom, hij vindt dat zijn idee is gejat.

 

Toch heeft LeKay geen rechtszaak aangespannen tegen Hirst. Dat is niet omdat hij had kunnen weten dat Hirst zijn idee zou stelen. Hirst heeft immers onlangs in een interview in de NRC bekend, dat hij nog nooit een eigen idee heeft gehad. "Al mijn werk is gebaseerd op wat anderen gemaakt hebben." LeKay heeft ongetwijfeld geen rechtszaak aangespannen omdat hij geen poot aan de grond zou krijgen. In Nederland had hij zijn vordering kunnen baseren op een inbreuk op zijn auteursrecht en slaafse nabootsing. Maar wanneer je de twee schedels naast elkaar ziet, dan is er te weinig overeenstemming om tot inbreuk te leiden. Het is duidelijk dat de twee schedels elk een eigen karakter hebben. De schedel van Hirst is vormgegeven als een klassiek juweel. De schedel van LeKay lijkt meer op de versierde schedels van de Azteken. De vormgeving van de schedel is orgineel, het idee niet. Maar ideeën worden in principe niet beschermd door het auteursrecht.

 

Praktisch gezien betekent dat wanneer u een idee heeft, u het dus niet direct kunt monopoliseren via het auteursrecht. Daar moet u rekening mee houden wanneer u het idee vorm wilt (laten) geven om het te exploiteren. U zult uw idee zo goed mogelijk geheim moeten houden en met iedereen die bij de uitwerking betrokken is een geheimhoudingsovereenkomst sluiten. Verder kunt u proberen het idee zo goed mogelijk te omschrijven en uit te werken en dit ter bewijs deponeren bij een notaris, belastingdienst of BBIE. Of dat soelaas biedt zal liggen aan de vraag in hoeverre uw idee origineel is en voldoende is uitgewerkt. LeKay had het allemaal niet geholpen. Zijn versierde schedel was ook afgekeken van Azteken en verder lijkt de schedel van Hirst niet op die van LeKay.

Tot slot: zou Hirst de kunstenares Laura dan aan kunnen spreken wegens plagiaat? Zie ook de de site van het Woostercollective. Laura's exemplaar lijkt immers als twee druppels water. Ook dat zal niet lukken, maar dat ligt aan een andere uitzondering in het auteursrecht. Zij kan zich ongetwijfeld beroepen op de parodie- en/of citaatuitzondering van het auteursrecht.