eCommerce: netjes geregeld?

In de praktijk blijken nog steeds veel bedrijven totaal niet op de hoogte te zijn van de voorschriften die gelden voor elektronische handel en daarmee samenhangende aspecten ten aanzien van bijv. privacy en intellectuele eigendom. Dat is wonderlijk want elektronische handel is voor veel bedrijven een van de belangrijkste marketing- en verkoopkanalen geworden. Zeker ook in deze wat stormachtige tijden moeten onverantwoorde en onnodige risico's op imagoschade, bestuurlijke boetes en claims zoveel mogelijk vermeden worden en is het van belang dat u uw zaken ook online goed voor elkaar heeft.

Samen met u kunnen wij een page-by-page website review uitvoeren om na te gaan op welke punten uw website wel en op welke punten de website niet voldoet aan de regeltjes.

Voorfase van ecommerce

In de voorfase zal moeten worden bekeken welke belemmeringen in de weg kunnen staan aan online zakendoen in uw concrete geval. Daarbij valt te denken aan bestaande contracten met dealers, internationale samenwerkingen e.d.

Verschuivingen van aansprakelijkheid zullen tijdig de revue moeten passeren om verantwoord ecommerce te bedrijven. Zo is het in veel gevallen raadzaam om de ecommerce-activiteit onder te brengen in een aparte juridische entiteit/werkmaatschappij.

Ook zal een aantal andere strategische keuzen gemaakt moeten worden die juridische gevolgen hebben. Onder welk merk of onder welke handelsnaam gaat de online business van start? Zijn de nodige depots gedaan? Hoe om te gaan met persoonsgegevens en consumentenbescherming?

Dan komt vroeg of laat natuurlijk het bouwen van de site aan de orde. Ook daaraan kleeft een aantal juridische aspecten, zoals:

overeenkomsten met de bouwer van de site

licenties voor de nodige software, waaronder een content management systeem (CMS)

overeenkomst met hostservice provider

eventuele afspraken met Trusted Third Parties, bijv. in verband met elektronische handtekening

dienstverlener voor de afhandeling van betalingen

van wie zijn de intellectuele eigendomsrechten op de site, scripts, CMS, database, grafische interface e.d.

afhankelijk van het belang van de 'winkel' zal zwaarder of minder zwaar gewicht toegekend moeten worden aan stevige garanties voor beschikbaarheid, stabiliteit en betrouwbaarheid van alles wat met het elektronische medium samenhangt. Goede service levels (o.m. beschikbaarheid) en afspraken over onderhoudstijden (service windows) zijn cruciaal, uiteraard gekoppeld aan goede maar evenwichtige afspraken over aansprakelijkheid, eventuele boeten e.d.

Wanneer het gaat om partijen die vaker of doorlopend met elkaar handel drijven, ligt het voor de hand om de steeds geldende basisvoorwaarden vast te leggen in een raamovereenkomst of Electronic Trading Letter. Het zal dan meestal gaan om een extranet, exchange of een electronic procurement systeem.

Een website gaat gepaard met creatie. En creatie leidt tot intellectuele eigendom. Denk dan vooral aan auteursrecht en databankenrecht. Maar ook andere rechten kunnen aan de orde zijn, zoals octrooirechtigendom en gebruik van data zoals klantgegevens.

Iedere partij, dus de bouwer, grafisch designer of programmeur en aan de andere kant de opdrachtgever, zal zich vooraf moeten bedenken bij wie de intellectuele eigendomsrechten behoren te belanden. Doorgaans zal het redelijk zijn als de rechten toebehoren aan de opdrachtgever. Maar daarvoor is dan een uitdrukkelijke en schriftelijke overeenkomst vereist.

Zie hiervoor onze  toelichting op intellectuele eigendom onder de rubriek Het Recht Belicht.

Juridisch kader

eCommerce is door Europese regelgeving gereguleerd. Dat heeft geleid tot nationale wetgeving, waarbij de volgende regelingen het meest cruciaal zijn:

• Wet Elektronische Handel 
• Elektronische Handtekening
• Wet Verkoop op Afstand (uitsluitend voor consumenten)
• Wet Verkoop op Afstand Financiële Diensten (uitsluitend voor consumenten)
• Wet Bescherming Persoonsgegevens
• bestaande, meer traditionele wetgeving (o.a. uitgebreide regelingen omtrent koop, aanbod en aanvaarding in BW)

Niet onbelangrijk is ook de zelfregulering van organisaties zoals Thuiswinkel.org en ECP.NL.

Welke regels van toepassing zijn, hangt deels af van de aard van de soort partijen die met elkaar willen handelen via de website: B2B of B2C. Een sterk opkomende categorie wordt gevormd door de onderling handelende consumenten (dus C2C) via marktplaatsen als 'venue'.

Transactie

Bij de bouw van een ecommerce website moet de beoogde transactie goed worde ingericht. Daarbij moet van meet af aan worden uitgegaan van de 'juridische werkelijkheid'. Het doel is het sluiten van een overeenkomst die moet worden aangegaan en door beide zijden afgehandeld. Dat betekent dat aandacht moet worden besteed aan:

• totstandkoming
• levering en betaling
• herroeping
• bewijs, geldigheid transactie; vormvereisten?
• welk recht bepalend? Welke rechter bevoegd?
• belastingen en douaneheffingen

Op grond van de wet moet uiterlijk bij het sluiten van een online contract worden voldaan aan een aantal formele eisen:

• informatieplicht
• indien van toepassing, verwijzing naar gedragscodes en online beschikbaarheid daarvan
• middelen aangeven opsporen en correctie invoerfouten
• bevestiging van de order aan de klant

Transparantie 

Belangrijk is dat iedere online verkoper moet voldoen aan transparantieverplichtingen, zoals melding van gegevens aanbieder, publieke toezichthouder, KvK, BTW nummer, duidelijke prijsinformatie e.d. 

Commerciële boodschappen (ook email) moeten als zodanig herkenbaar zijn. 

In de Nederlandse wet is dat in essentie als volgt samen te vatten:

• informatieverschaffing
• schriftelijke bevestiging informatie
• herroepingsrecht binnen min. 7 dagen
• verbod op inertia selling: ongevraagde "troep"
• verbod op cold calling
• fax/aut. telefoon (opting in); niet voor emailen (opting out)
• uitvoeringstermijn van 30 dagen
• duidelijkheid over identiteit aanbieder en aanbod

Juridische gezondheid van een website 

In het algemeen dient iedere transactiesite te worden gecheckt op enkele basiselementen:

• disclaimer
• algemene voorwaarden
• privacy-statement
• inrichting online transactie van A tot Z:
  • beveiliging, encryptie, handtekening
  • bewijs
  • aanbod en aanvaarding
  • algemene voorwaarden (akkoord verklaren)
  • afhandeling van bestelling/opdracht/betaling
  • identiteit aanbieder (o.a. juiste rechtspersoon)
  • goed doordacht en gesloten bestel- of opdrachtformulier
  • techniek: encryptie, certificaat, digitale handtekening
  • geldingsduur van aanbod beperken
  • eventueel: bepaalde landen niet of juist wel
  • aanbod: uitnodiging tot het doen van een aanbod
  • eisen Richtlijn en Wet eCommerce
  • consument: plus Verkoop op Afstand!
  • rechts- en forumkeuze (doorgaans niet geldig ten opzichte van de consument)

Algemene voorwaarden 

Algemene voorwaarden hebben is één maar de voorwaarden goed gebruiken, gaat nogal eens fout. 

Enkele vuistregels:

• voorwaarden aangepast aan de specifieke producten of diensten en de transacties die via de site moeten gaan lopen; algemene voorwaarden voor de verkoop van fitnessapparatuur zullen anders zijn dan de algemene voorwaarden voor het gebruik van ASP-diensten (online gebruik van software)
• deponeren bij Kamer van Koophandel
• correct en tijdig verwijzen naar algemene voorwaarden en laten aanvaarden (door aanvinken van checkbox)
• minimaal integraal en duidelijk vindbaar en zichtbaar opnemen
• hetzelfde geldt voor disclaimer en privacy statementbevestiging
• bestelling/opdracht conform richtlijn

Toepasselijk recht en bevoegde rechter bij B2B en B2C 

Electronic business is per definitie grenzenloos. Dat betekent meteen ook onzekerheid over het toepasselijk recht. Doorgaans zal het recht van het land van de betreffende consument wel bepalend zijn en zal de consument in de meeste landen terecht kunnen bij de nationale rechter van zijn of haar land. 

Voor B2B contracten geldt in principe het recht van het land waarmee contract het nauwst is verbonden. Dat is in beginsel het recht van de vestigingsplaats van de verkoper. Verder is de rechter van de (gebruikelijke) woonplaats van verweerder in beginsel bevoegd. In het contract of de algemene voorwaarden mag worden bepaald welk recht van toepassing is en/of welke rechter bevoegd is. 

Bij B2C contracten ligt dat anders. U kunt ervan uit gaan dat de consumentenbescherming van het land van de consument geldt en dat daarvan niet kan worden afgeweken. En de consument zal terecht moeten kunnen bij de rechter van zijn of haar gebruikelijke woonplaats.

publicatiedatum: donderdag 8 januari 2009